🏛️ Antik Dönem
Kapıdağı'nın en güzel yerine kurulan Ocaklar'ın tarihi çok eskilere dayanır. Bölgenin ilk sakinleri Misyalılar, Frigyalılar ve Dolianlar'dır. Bölge daha sonraları Dolianların kralı Kizikos'un adı ile anılmaya başlar.
Kral Kizikos kendi adını taşıyan şehri, Hz. İbrahim peygamberden 140 sene sonra kurduğunu tarihçi Eusebius'tan öğreniyoruz. Şehrin kalıntısını gezen turistler Kral Kizikos'un mezarının olması muhtemel olan tümülüsü de görebilirler.
⚔️ Roma ve Bizans Dönemi
Kral Kizikos'un ölümünden sonra Miletoslular ve Persler'in eline geçen bölge M.Ö. 5. yüzyıla kadar İyon isyanlarıyla hırpalanmıştır. Büyük İskender zamanında pasif konumda kalan Kizikos şehri, Romalılar zamanında bilhassa Sezar, Augustus ve Tiberus dönemlerinde epey ilgi çekmiştir.
324 yılından 1072 yılına kadar Bizanslıların elinde kalan bölge, Selçukluların adil ve hoşgörülü tutumlarıyla kendiliğinden el değiştirmiştir.
🏰 Osmanlı Dönemi
1261 yılından itibaren Türk beylikleri bölgede varlığını hissettirmeye başlamıştır. 1303 yılında Katalanlar'ın yarımadaya yaptıkları baskından Karesi Beyliği'nden 5000 askerinin öldürülmesi ve Artaki sakinlerine yaptıkları zulüm dönemin kara sayfalarıdır.
1339 yılında Süleyman Şah tarafından fethedilen Kapıdağ Yarımadası, Osmanlı Devleti'nin Avrupa'ya geçmesine zemin hazırlamıştır. Daha sonraları Galata kazasına bağlanan Kapıdağ, 1851'de Manisa vilayetinin Karesi sancağına, 1870 yılında Erdek kazasına bağlanmıştır.
🇹🇷 Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet
Kurtuluş Savaşı'nda Narlı Köyü'nü basmak isteyen Rum çeteleriyle yapılan şiddetli çarpışmanın izlerini görmek birkaç yıl öncesine kadar mümkündü. Merhum Yavuz Ahmet'in evinin önündeki denizden çıkarılan mermi çekirdekleri bu olaya en güzel delildir.
18 Eylül 1922'de Halit Paşa komutasındaki Türk birlikleri Erdek'e girerken, büyük bir telaşla kaçan yerli Rumların yakıp yıktığı yerler arasında, o zamanki ismi Gonia olan Ocaklar da vardı.
🏘️ Mübadele ve Yeni Başlangıç
İki sene kadar ıssız ve viran kalan Ocaklar, 1924 yılının temmuz ayında 90 aile ile tekrar şenlenir. Mübadele ile Selanik'in Vartikop, Vodina, Karacaova gibi kasabalarından gelen ilk sakinlerin hikayeleri kendilerinden dinlenmelidir.
1929 yılında da Saraybosna ve Bihac'tan gelenlere, daha sonraki yıllarda Romanya, Sivas, Bayburt, Ağrı, Trabzon ve daha birçok yerden gelenler de eklenince Ocaklar'ın çekirdek nüfusu oluşur.
Bugün için söylenecek olan, bir tabiat harikası olan Ocaklar'ın Türkiye'nin her yerinden gelip yerleşenlerle, belediye teşkilatı kurulup artık adının Ocaklar Beldesi olduğudur.
🤝 Kalimerhaba
Köyün eski sakinleri mübadele sonrasında Yunanistan'da "Nea Gonia" isminde bir köy kurdular ve hala Ocaklar'a zaman zaman gelirler.